Towarzystwo Naukowe Warszawskie

Galeria

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Pałac Staszica

    reprodukcje ze zbiorów, kolekcji Leszka Zasztowta

  • Seal of the Warsaw Scientific Society, established 1907

    Source scanned from the original document dated 1912, author unknown

Streszczenia referatów Wydział I

Sprawozdanie-kadencja 2017-2019

Sprawozdanie z działalności Wydziału I. Językoznawstwa i Nauk o Literaturze Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (2017-2019)

Przewodnicząca: prof. dr hab. Alicja Nagórko

Sekretarz: dr hab., prof. IS PAN Dorota Rembiszewska

I. Zebrania naukowe - w okresie sprawozdawczym odbyło się łącznie 10 odczytów

rok 2017 - odbyły się dwa odczyty:

13 lutego - prof. Jolanta Sujecka Tożsamość na Bałkanach. Przypadek Rafaela Moshe Kamhiego.

13 listopada - prof. Grażyna Szwat-Gyłybow O bezsilności badacza idei wędrownych.

rok 2018 - odbyły się cztery odczyty:

5 marca - dr Mariusz Górnicz (Wydział Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego) Terminologia w XXI wieku.

4 czerwca - prof. Janusz Siatkowski, prof. Dorota Rembiszewska Wewnątrzsłowiańskie kontakty językowe na obszarze pogranicza polsko-wschodniosłowiańskiego.

29 października - prof. Joanna Goszczyńska (Instytut Slawistyki Zachodniej i Południowej Uniwersytetu Warszawskiego) Tatry w sporze o słowacką tożsamość narodową.

- 19 listopada - dr Donata Ochman, prof. Renata Przybylska, prof. Kazimierz Sikora (Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego) Słownik regionalizmów krakowskich »Powiedziane po krakowsku«

rok 2019 - cztery odczyty:

14 stycznia - prof. Jerzy Bralczyk Język w czasach postprawdy

29 kwietnia - prof. Jacek Leociak (Instytut Badań Literackich PAN) Świadectwa Zagłady: teksty - relacje mówione - fotografie - rzeczy.

10 czerwca - prof. Jakub Z. Lichański Kancjonały w kulturze I. Rzeczypospolitej: co o nich wiemy, a co pozostaje do zbadania?

18 listopada - prof. Elżbieta Smułkowa Korespondencja Kazimierza Nitscha i Antoniny Obrębskiej-Jabłońskiej (lata 1925–1958) jako źródło do dziejów polskiego językoznawstwa

II. Konferencje

II.1. Międzynarodowa konferencja naukowaTerminologia słowiańska dziś i jutro (25-26 maja 2017) - program - patrz Kronika naukowa, Rocznik TNW LXXX (2017), s. 22-27.

II.2.Panel dyskusyjny (15 maja 2017) Filologia uniwersytecka dzisiaj. Perspektywy i zagrożenia, przy wsparciu Fundacji Języka Polskiego, w którym wzięli udział profesorowie reprezentujący kierunki filologiczne na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Humboldtów (patrz: dodatek Filologia uniwersytecka dzisiaj..., Rocznik TNW LXXX (2017), s. 117- 149.

III. Personalia

W okresie sprawozdawczym odbyły się w sumie 3 głosowania nad przyjęciem nowych członków oraz 9 głosowań w sprawie członkostwa zwyczajnego. Głosowania były niemal jednomyślnie pozytywne. Kandydatury z roku 2019 będą poddane pod głosowanie na Walnym Zebraniu TNW 9.12.2019.

rok 2018

nowi członkowie korespondenci:

prof. dr hab. Joanna Goszczyńska, prof. dr hab. Jakub Lichański.

nowi członkowie zwyczajni:

prof. dr hab. Grażyna Bobilewicz, prof. dr hab. Jerzy Bralczyk, prof. dr hab. Elżbieta Jamrozik, prof. dr hab. Małgorzata Marcjanik, prof. dr hab. Jolanta Sujecka.

rok 2019

nowi członkowie zwyczajni:

prof. dr hab. Jakub Lichański, prof. dr hab. Joanna Goszczyńska (głosowania na zebraniu wydziałowym 18.11.2019)

nowi członkowie korespondenci:

prof. Jacek Leociak (głosowanie na zebraniu wydziałowym 29.04.2019)

zmarli członkowie Wydz. I.:

prof. dr hab. Barbara Otwinowska (*11.06.1924 - †15,01.2018), badaczka literatury

prof. dr hab. Tadeusz Drewnowski (*1.12.1926 - †13.09.2018), literaturoznawca i krytyk literacki

prof. dr hab. Antoni Furdal (*22.05.1928 - †08.06.2019), językoznawca

prof. dr hab. Andrzej Makowiecki (* 5.05.1939 - †11.10.2019), literaturoznawca

Sprawozdanie kadencja 2014-2016

Sprawozdanie z działalności Wydziału I. Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (Językoznawstwa i Nauk o Literaturze) 2014 - 2016

Wybrany na zebraniu 20.01.2014 r. Zarząd (przewodnicząca: prof. dr hab. Alicja Nagórko,

sekretarz: dr hab. prof. ISPAN Dorota Krystyna Rembiszewska) kontynuował w okresie sprawozdawczym działania Wydziału I., których celem jest zgodnie ze statutem TNW inicjowanie, wspieranie i popularyzowanie badań naukowych. Podstawową formą pracy są organizowane w Pałacu Staszica otwarte zebrania naukowe, konferencje i panele dyskusyjne z udziałem członków Towarzystwa. W mniejszym stopniu - w obecnych warunkach - działalność wydawnicza, która jest finansowana z różnych źródeł (nieuwzględniona w tym sprawozdaniu).

W latach 2014 - 2016 odbyło się jedenaście zebrań naukowych zorganizowanych przez Wydział I. TNW (por. listę referentów poniżej), a 14. listopada 2016 miała miejsce konferencja naukowa, zorganizowana przy współudziale Wydziału Polonistyki UW i finansowana przez Fundację Języka Polskiego, na temat "Gwiazdy i outsiderzy nauki. Wiek XIX. i XX." (por. program poniżej).

I. Zebrania naukowe

rok 2014 - odbyło się pięć odczytów:

  • 20 stycznia – prof. dr hab. Teresa Giermak-Zielińska, Renesansowa nowela we współczesnym przekładzie: «Heptameron» Małgorzaty z Nawarry.

  • 31 marca – prof. dr hab. Jadwiga Linde-Usiekniewicz, dr Paulina Nalewajko, Wpływ wyrażeń wprowadzających dialog literacki na jego interpretację – na przykładzie opowiadania «Buen viaje, señor presidente» Gabriela Garcíi Márqueza i jego polskiego przekładu.

  • 26 maja – prof. dr hab. Ewa Geller, Początki języka jidysz w Polsce w świetle lingwistyki kontaktu językowego.

  • 16 czerwca – prof. dr hab. Andrzej Mencwel, Za co odpowiada Brzozowski?

  • 17.11.14 – prof. dr hab. Marek Prejs, Narodziny polskiej obrzędowości katolickiej – teatralizacja i oralizacja kultu religijnego w dobie potrydenckiej.

rok 2015 - odbyły się trzy odczyty:

  • 20 kwietnia - prof. dr hab. Jarosław Ławski, Projekt edycji Pism rozproszonych Zygmunta Glogera: założenia i praktyka. Konfrontacje.

  • 15 czerwca - prof. dr hab. Stefana Chwin, Deportacje środkowoeuropejskie XX wieku z perspektywy aksjologicznej. Wyzwanie dla literatury.

  • 26 października - prof. dr hab. Michał Głowiński Poezja i wielkie gadanie.

rok 2016 - trzy odczyty:

  • 25 stycznia - prof. dr hab. Oskar Czarnik, Prof. Stanisław Kościałkowski jako współorganizator polskich instytucji naukowych na Wschodzie (1941- 1950)

  • 18 kwietnia - prof. dr hab. Janusz Siatkowski, Słowiańsko-niemieckie kontakty językowe.

  • 20 czerwca - prof. dr hab. Małgorzata Marcjanik, Co mówimy, prawiąc grzeczności? Granice etykiety językowej i etyki słowa.

II. Konferencja naukowa

Gwiazdy i outsiderzy nauki – wiek XIX. i XX. (14. listopada 2016)

Podczas konferencji, która cieszyła się niezłą frekwencją, przedstawiono 12 referatów - materiały pokonferencyjne ukazały się w Roczniku TNW LXXIX (2016, s. 7-29). Były to - w kolejności wygłaszania:

- Jerzego Bartmińskiego (ISPAN) „Drogi naukowej Anny Wierzbickiej ciąg dalszy”

- Barbary Surowskiej-Sauerland (UW) „Elida Maria Szarota – kariera prawie niemożliwa?”

- Marka Łazińskiego (UW) „Jan Baudouin de Courtenay i Aleksander Brückner. Losy i spuścizna”

- Roberta Hammela (Uniwersytet Humboldtów (HU)) „Lipska szkoła polskiej lingwistyki”

- Mieczysława Balowskiego (UAM) „Władysław Nehring o dawnych polsko-czeskich stosunkach językowych”

- Urszuli Kowalczuk (UW) "Bronisław Chlebowski. Nauka jako postulat i zadanie"

- Haliny Karaś (UW) „Jan Karłowicz – jego pozycja w nauce polskiej przełomu XIX i XX wieku”

- Magdaleny Derwojedowej (UW) „Adam Antoni Kryński – dwukrotnie zapracowana emerytura”

- Mirosława Skarżyńskiego (UJ) „Jan Niecisław Baudouin de Courtenay i losy „szkół baudouinowskich””

- Ewy Geller (UW) „Ludwik Zamenhof – międzynarodowy esperantysta i wynarodowiony jidyszysta”

- Doroty Rembiszewskiej (ISPAN) „W kręgu Zdzisława Stiebera i jego „szkoły slawistycznej””

- Alicji Nagórko (HU) „Halina Kurkowska i spóźniony polski strukturalizm”

III. Personalia

III.1 Nowi członkowie, zmiany statusu

W okresie sprawozdawczym przyjęto w poczet nowych członków korespondentów osiem osób, ponadto jedna osoba uzyskała status członka zwyczajnego, a dwie - członków honorowych. Są to

członkowie korespondenci:

2014:

- Ewa Geller (członkowie wprowadzający: Andrzej Bogusławski, Alicja Nagórko)

- Małgorzata Marcjanik (członkowie wprowadzający: Halina Karaś, Krzysztof Wrocławski)

- Marek Prejs (członkowie wprowadzający: Andrzej Mencwel , Alina Nowicka-Jeżowa)

2015:

- Tomasz Czarnecki (członkowie wprowadzający: Ewa Wolnicz-Pawłowska,

- Anna Zielińska (członkowie wprowadzający: Janusz Rieger, Ewa Wolnicz-Pawłowska)

2016:

- Grzegorz Leszczyński (członkowie wprowadzający: Alina Nowicka-Jeżowa, Halina Karaś)

- Mirosław Bańko (członkowie wprowadzający: Alicja Nagórko, Janusz Rieger)

- Sambor Grucza (członkowie wprowadzający: Ewa Wolnicz-Pawłowska, Janusz Siatkowski)

2016:

członek zwyczajny: Oskar Czarnik (Członkowie rekomendujący: Roman Loth, Alicja Nagórko)

członkostwo honorowe TNW uzyskali: Michał Głowiński i Janusz Siatkowski.

III.2 Zmarli członkowie Towarzystwa

Wydział I. TNW pożegnał troje swoich członków. Zmarli:

prof. Jadwiga Sambor (*24.09.1930 - †12.11.2014)

Streszczenie referatu 18.11.2019 r.

Elżbieta Smułkowa

Korespondencja Kazimierza Nitscha i Antoniny Obrębskiej-Jabłońskiej (1925–1958) jako źródło do dziejów polskiego językoznawstwa

Trwająca ponad 33 lata korespondencja początkowo mistrza i uczennicy, z czasem zaprzyjaźnionych uczonych, aż po lata ich ścisłej współpracy w redakcji „Języka Polskiego”, dzięki wzajemnemu szacunkowi, zaufaniu i bezpośredniości wypowiedzi wnosi wiele informacji o środowisku inteligencji polskiej, a zwłaszcza środowiska językoznawczego.

Korespondencja ta przypada na trzy zupełnie odrębne, znamienne dla historii Polski epoki: 1. przedwojenny okres budowania niepodległości – lata 19251939; 2. okres II wojny światowej; 3. Tworzenie nowej rzeczywistości w powojennej Polsce Ludowej.

Każda z tych epok znajduje swoiste odzwierciedlenie w korespondencji przyjaciół. Zarówno od strony przeżyć indywidualnych, jak i rozumienia i oceny doznań dających się uogólnić, lub będących przedmiotem szerszych doświadczeń, obserwacji i dociekań. Wiele w tym też wzajemnych informacji o losach ludzi znanych środowisku i ich wzajemnych relacjach. W listach wojennych też o stosowanych formach pomocy.

W prezentacji korespondencji Nitscha i Obrębskiej-Jabłońskiej, opracowanej wspólnie z profesorem Mirosławem Skarżyńskim i pod jego redakcją, wydanej w dwóch obszernych częściach, liczących po ponad 600 stron każda, będę się starała koncentrować na wątkach istotnych dla historii rozwoju polskiego językoznawstwa, aczkolwiek kontekst historyczny i społeczny, dający się z niej odczytać, uznaję za bardzo istotny materiał do badań historii inteligencji polskiej XX wieku.

Materiały do dziejów polskiego językoznawstwa III. Korespondencja Kazimierza Nitscha i Antoniny Obrębskiej-Jabłońskiej 1925–1958. Część 1 1923–1945, opracowanie Mirosław Skarżyński, Elżbieta Smułkowa. Księgarnia Akademicka, Kraków 2018, s. 617. Część 2. 1946–1958, j.w. s. 639.

KANCJONAŁY W KULTURZE I RZECZYPOSPOLITEJ

Jakub Z. Lichański

Towarzystwo Przyjaciół Historii

Pracownia Badań Historii i Teorii Retoryki

Uniwersytet Warszawski

Editor-in-Chief FORUM ARTIS RHETORICAE

KANCJONAŁY W KULTURZE I RZECZYPOSPOLITEJ: CO O NICH WIEMY, A CO POZOSTAJE DO ZBADANIA?

Z okazji przypadającego w roku 2017 500-lecia wystąpienia dr Macina Luthra i formalnej daty powstania kościołów protestanckich warto i trzeba podjąć systematyczne prace nad w miarę pełną antologią pieśni kancjonałowych w polskich kancjonałach protestanckich (= wydawanych na terenach należących historycznie do I Rzeczypospolitej).

Mimo, iż z wstępnych prac, jakie były prowadzone przez kilku niezależnych od siebie badaczy można wyprowadzić sporo wniosków, to jednak wciąż brak jest CAŁOŚCIOWEGO ujęcia tego zagadnienia. Tymczasem brak takiego opracowania powoduje, iż nasza wiedza i o kancjonałach (jako typie druku), i o pieśniach kancjonałowych (ich źródłach, przemianach, itd.) jest de facto szczątkowa, bądź ograniczona do wąskiej grupy druków.

Celem niniejszych rozważań jest przedstawienie podstawowych kierunków badań nad kancjonalistyką. Będą to: 1. pełna bibliografia wydań kancjonałów od początku do roku 1914/1918, 2. pełna rejestracja pieśni kancjonałowych, oraz 3. analiza elit intelektualnych, które brały udział w przygotowywaniu wydań kancjonałów.

Opracowania, które obejmowałoby wskazane cele, dotąd w Polsce nie ma i nie możemy powiedzieć precyzyjnie jak wyglądała elita różnowiercza, resp. protestancka w Polsce (do roku 1914/1918). Dotychczasowe prace są cząstkowe i nie obejmują całości problematyki, a tylko poszczególne regiony (stosunkowo najlepiej opracowane są Litwa (ale tylko w wieku XVI), Warmia i Mazury, resp. dawne Prusy Książęce lub Prusy Wschodnie; pozostałe tereny, w tym Śląsk i Pomorze Zachodnie, nie mają pełnych opracowań bio-bibliograficznych).

19 listopada 2018 r., dr Donata Ochmann, prof. Renata Przybylska, prof. Kazimierz Sikora, Słownik regionalizmów krakowskich „Powiedziane po krakowsku”. Geneza, koncepcja, zawartość

 

Czytaj więcej...

 

29 października 2018 r., prof. Joanna Goszczyńska, Tatry w dziewiętnastowiecznym sporze o słowacką tożsamość narodową

 

Czytaj więcej...

4 czerwca 2018 r., prof. Dorota Rembiszewska, prof. Janusz Siatkowski Wewnątrzsłowiańskie kontakty językowe na obszarze pogranicza polsko-wschodniosłowiańskiego

 

Czytaj więcej...

13 listopada 2017 r., prof. Grażyna Szwat-Gyłybow, O „bezsilności” badacza idei wędrownych.

 

Czytaj więcej...

13 lutego 2016 r., prof. Jolanta Sujecka, Tożsamość na Bałkanach. Przypadek Rafaela Moshe Kamhiego

Czytaj więcej...

20 czerwca 2016 r. prof. dr hab. Małgorzata Marcjanik, Co mówimy, prawiąc grzeczności? Granice etykiety językowej i etyki słowa

Czytaj więcej...

Lokalizacja


Login Form